Selecteer een pagina

Metacognitie & Laventa

mrt 2, 2026 | Inzichten, Istari & ZEB, Persoonlijk

Deze tekst passeert via Instagram of FB en het katapuleert met direct naar één van mijn vroegere werknemers, Wim (Laventa).


De hoogste vorm van intelligentie is niet IQ, niet logica, niet geheugen en ook niet snelheid.

Volgens neurowetenschappers is de zeldzaamste vorm van intelligentie iets totaal anders. De meeste mensen ontwikkelen het nooit, en wie het wel ontwikkelt, groeit stilletjes voorbij iedereen om zich heen. De hoogste vorm van intelligentie is metacognitie: het vermogen om na te denken over je eigen denken. Niet blind reageren, niet op automatische piloot draaien, maar je geest in real time observeren. Het betekent dat je je gedachten opmerkt, je reacties bevraagt, emotionele reflexen onderbreekt, en je overtuigingen bijwerkt in plaats van ze te verdedigen.

Elke keer dat je zegt: “Wacht, waarom reageerde ik zo?”, begint je brein te veranderen. Neurowetenschappers ontdekten dat wanneer je je eigen gedachten observeert, een gebied dat de anterieure prefrontale cortex heet actief wordt. Dit gebied is er niet voor actie, niet voor emotie, maar voor zelfobservatie. Je brein richt letterlijk zijn aandacht naar binnen.

De meeste mensen laten hun mentale “software” automatisch draaien. Metacognitie is anders. Het is alsof je een computer hebt die, terwijl hij draait, zijn eigen programma’s kan aanpassen. Daarom evolueren zelfbewuste mensen zoveel sneller dan anderen. Dit is geen vage “mindset”-fluff; het is neuro-elektrische herstructurering. Bewustzijn bewerkt het bestandssysteem.

En de meeste mensen ontwikkelen dit nooit, omdat metacognitie extreem ongemakkelijk is. Het vraagt dat je pauzeert in plaats van reageert, dat je bevraagt in plaats van verdedigt, en dat je eerlijk toekijkt terwijl je faalt. En je ego haat dat. Maar groei vraagt het.


Volgens mij was Wim zo iemand. Niet alleen als het over verkopen ging, maar ook in real life. 

Het leek wel alsof Wim steeds wist hoe het gesprek evolueerde, waar hij naartoe wilde, controle had.

Ik noemde dat toen, een scherpe geest. Hij kan afstand nemen en in real time ervaren en zien wat er aan het gebeuren was. Zoals hierboven beschreven. Hij leek het vermogen te hebben om na te denken over zijn eigen denken ‘OP HET MOMENT ZELF’.

Niet zonder reden is hij in mijn lijst van helden terrecht gekomen…

Lezen & Naval Ravikant | Op de grens van je kunnen

Lezen als gewichtstraining op de grens van je kunnen Naval vergelijkt lezen met gewichtheffen: wie door pagina's heen vliegt, traint met te lichte gewichten en boekt geen vooruitgang. Echte groei vindt plaats wanneer je boeken leest die op de grens van je kunnen...

Lezen & Ryan Holiday | Praat met de doden

Het verhaal begint bij Zeno, de stichter van het stoïcisme. Toen hij het Orakel van Delphi vroeg hoe hij een goed leven kon leiden, kreeg hij een mysterieus antwoord: "Je zult wijs worden wanneer je gesprekken begint te voeren met de doden." Pas jaren later, terwijl...

Lezen & Morgen Housel | Probeer iets nieuw

Hier is de samenvatting van het uittreksel uit The Art of Spending Money door Morgan Housel, met zijn specifieke advies over hoe je lezen moet aanpakken: De strategie van de brede trechter en de sterke filter Morgan Housel stelt dat de sleutel tot zowel wijs uitgeven...

AI als analoge leraar

Probleem Over onderwijs beginnen te praten is als de doos van Pandora openen op een drukke markt, waar in elke kraam wel iemand zijn eigen 'unieke' visie verkoopt. Je vindt er politici met hun nieuwste plannen, wetenschappers met tegenstrijdige data, opvoedkundigen...

Gezondheid = tafel van het leven

De Tafel van het Leven In zijn boek The 33 Laws of Business and Life gebruikt Steven Bartlett (bekend van de podcast The Diary of a CEO) een goede metafoor als het over gezondheid gaat. Hij stelt dat we ons leven vaak zien als een tafel die we volladen met carrière,...

Inpack Blues

Een paar dagen voordat de reis naar India begon, begonnen we natuurlijk na te denken over wat er mee moet en wat niet.Ik heb me lang geleden eens verdiept in ‘one bag travel’ en daar veel ideetjes van opgestoken. Ik heb er nooit iets mee gedaan, maar het ideeëngoed is...

Starlink

Ik zit hier op het vliegtuig van Qatar richting Doha, en we hebben internet aan volle snelheid via Starlink. En ik besef plots waarom de Europese Unie Starlink nooit zal kunnen evenaren. Niet omdat we geen geld hebben, maar omdat technologie en gedrevenheid op dat...

Travel hack | Sleepover

Verre reizen zijn fantastisch, maar ze kunnen ook ontzettend vermoeiend zijn. Een goede kennis merkte op toen hij vernam dat we een verre reis planden: "Als wij heel ver vliegen, kiezen we altijd voor Business Class, zodat we tenminste kunnen slapen in het vliegtuig."...

Madurai | de pre-reis-inhaalbeweging

Reis-checklist Ik gebruik al jaren een checklist gemaakt met zaken om af te vinken voordat ik op reis vertrek. In de loop der jaren heb ik de lijst uitgebreid van één pagina naar drie pagina’s. Het is inmiddels een opsomming van allerlei zaken die we ooit hebben...

Madurai | verwachtingen

Hier de samenvatting van een gesprek met mijn vrouw als voorbereiding op onze reis. Verwachtingen en onderdompeling in Madurai Wat verwachten wij van onze reis? Een beetje meer onderdompeling in de Indiase cultuur. Een beetje minder afstandelijk, een beetje dieper...

Just Passing Through

A tourist visited a Sufi saint.He was astonished to find that the Sufi lived in a simple room.The only “furniture” was a mat and a kerosene lamp. The tourist asked, “Master, where is your furniture?”The Sufi replied, “And where is yours?” “Mine?” said the tourist....

Trots en geluk

Trots en Geluk Ik ben trots en gelukkig. Mijn vrouw en ik wonen op twee verschillende adressen. Ten eerste omdat dat praktisch is. Ten tweede omdat we daarvoor gekozen hebben. Ten derde omdat dat misschien nog wel het beste is. Maar mijn vrouw komt in het weekend...

Reflecties over AI en onze fragiele wereld

Reflecties over AI Iedereen die zich een klein beetje bezighoudt met AI of AI volgt, weet dat er veel controverse over is. Eén visie is dat AI losbreekt, over de rand gaat en onstopbaar wordt; "it goes rogue", zoals ze in het Engels zeggen. Natuurlijk wordt dat...

Plan achter plan (achter plan)

Onderstaand stukje, weerom gepikt van FB of Instagram, deed me direct denken aan het universum van Frank Herberts Dune met de term "plans within plans within plans" (plannen binnen plannen binnen plannen). Het beschrijft de complexe, meerlaagse politieke en...

Levenslessen voor 60 plus (of jonger)

Leven na je zestigste. Gepikt van FB maar daarom niet minder waar en een samenvatting van vele boeken en lessen. Dit zijn zeven gouden leefregels voor deze fase: 1. Bescherm je gezondheid boven alles. Zonder kracht is zelfs vrijheid zwaar. 2. Bewaak je tijd. Het is op...