Prostatectomie III | Salvage-Therapie .
Bestralingen
We zijn nu halfweg de 25 bestralingen die ik moet ondergaan.
Waar we voor de operatie eigenlijk nooit hebben bij stilgestaan of toch totaal niet op hadden gerekend was het feit dat de kanker niet weg zou zijn. Incontinentie, erecties en libido waren de termen die ter sprake kwamen, maar nooit, bestralingen …
Hier nog wat praktische en technische aspecten.
Mijn PSA na de bilaterale nerve-sparing prostatectomie van augustus 2024 was niet nul, meetbaar dus.
| Datum | PSA-waarde | Opmerking |
|---|---|---|
| 7 nov 2024 | 0,12 ng/ml | eerste controle |
| 15 jan 2025 | 0,16 ng/ml | lichte stijging |
| 20 mrt 2025 | 0,19 ng/ml | bevestigd op dubbel staal |
Een PSMA-PET/CT en bekken-MRI in maart 2025 lieten zoals verwacht geen zichtbare uitzaaiingen zien. Op basis van de richtlijnen werd beslist tot een salvage-traject: gerichte bestraling van de prostaatloge + electieve bekkenklieren, gecombineerd met een korte androgen-deprivatietherapie (ADT) = hormoonkuur.
Bestralingsplan
In mijn geval stelde het radiotherapieteam twee doelvolumes voor:
- Prostaatloge (hoog risico)
- Pelviene lymfeklieren (electief gebied)
Schema
-
62,5 Gy in 25 sessies (2,5 Gy) op de loge.
-
50 Gy in 25 sessies op de klieren (gelijktijdig geïntegreerd).
Elke ochtend als voorbereiding: blaas vol, darmen leeg.
Vlak vóór de bestraling maakt een Cone Beam CT (CBCT) een controlescan; zo kan de tafelpositie tot op millimeters worden bijgestuurd.
Te verwachten bijwerkingen van de behandeling zijn mictieklachten (nycturie, pollakisurie, urge, dysurie), frequentere stoelgang en vermoeidheid.
De machine: Varian TrueBeam STx
| Eigenschap | Waarde |
|---|---|
| Fotonenergie | 6, 10 en 18 MV |
| Bundelafscherming | HD-120 Multi Leaf Collimator |
| Dosisafgifte | RapidArc / VMAT (boogbestraling) |
| Beeldgeleiding | OBI + dagelijkse CBCT |
| Softwareversie | 2.7 |
De scanner draait één of twee rond om controle-beelden te maken. Daarna wordt je bestraald in twee boogbewegingen (± 90 s) Op die manier wordt gezond weefsel maximaal ontzien.
Zie hier een filmpje over dit proces en de scanner
Androgen Deprivation Therapy (ADT) = hormonen kuur
Meest frequente nevenwerkingen zijn vapeurs, erectiele dysfunctie en libidoverlies, emotionele labiliteit, metabool syndroom en
gewichtstoename.
| Stap | Middel | Start | Doel |
|---|---|---|---|
| ① | Bicalutamide 75 mg/d | 29 mrt 2025 | Blokkeert androgeenreceptoren |
| ② | Decapeptyl 11,25 mg | 8 apr 2025 (herhaling juli) | GnRH-agonist ⇒ castratie-niveau testosteron ± 6 maanden |
Ik probeerde natuurlijk weer slim te zijn en liet een bloedonderzoek doen om mijn PSA waarden te meten tijdens de 2de week van de bestralingen. Op die manier ‘zou ik’ het verloop van mijn PSA kunnen volgen. Niet dus 🙂
Want door de hormoonkuur (ADT) zakt de PSA vrijwel direct tot onder de detectiegrens. Dat komt omdat de resterende tumorcellen in een “slaapstand” gaan; een echte evaluatie kan pas wanneer mijn testosteron is hersteld.
Hier een stukje uit mijn gesprek met de uro-oncoloog / radiotherapie specialist:
“Een PSA van nul of niet-meetbaar betekent meestal dat er geen actieve prostaatcellen zijn die PSA produceren. Bijvoorbeeld, nadat de prostaat verwijderd is, mag je eigenlijk geen PSA meer in het bloed hebben. Als er toch PSA gevonden wordt, kan dat wijzen op achtergebleven tumorcellen of uitzaaiingen.
Een niet-meetbare PSA kan ook het effect zijn van bestraling en hormonale therapie die PSA onderdrukken.
Die hormonale therapie zorgt ervoor dat de kankercellen niet groeien, maar ze verdwijnen niet helemaal.
Ze gaan in een soort slaapstand. Doe je alleen hormonale therapie, dan daalt de PSA, maar zodra je stopt, kan hij weer stijgen.
Dus de bestraling probeert de cellen te doden, en de hormonale therapie helpt om de ontsnappingsroutes van de kwaadaardige cellen af te snijden. Door die combinatie beperk je de overlevingskansen van de kankercellen zoveel mogelijk.”
Hier wat meer informatie over de Varian TrueBeam STx lineaire versneller
- https://www.youtube.com/watch?v=b8r7Pb_hnHY
- https://www.youtube.com/watch?v=rzNzNBqay5k
- https://www.youtube.com/watch?v=YxMZ9fpHbo0
- https://www.youtube.com/watch?v=c4GFYDTwVXs
Ikzelf onder de Varian machine

Van kobalt-unit tot IGRT-platform: een korte geschiedenis
| Periode | Toestel | Kenmerkende techniek |
|---|---|---|
| 1960-1980 | Kobalt-60-unit | Radioactieve bron, handgegoten loden blokken & wiggen als afscherming |
| 1980-1990 | Eerste linear accelerators | Elektronisch opgewekte fotonen, maar nog statische velden |
| 1990-2005 | Linac + MLC | Lamellen vormen de bundel; 3D-conformal RT |
| 2005-heden | IGRT-platforms (TrueBeam, Versa) | VMAT/IMRT + dagelijkse CBCT-herpositionering |
Evolutie van de machines gebruikt voor radiotherapie in het ziekenhuis in mijn buurt.
Het kobalttoestel van Philips was in 1969 het eerste toestel van de dienst radiotherapie in het Sint-Norbertus ziekenhuis in Duffel. Dit toestel maakte gebruik van de radioactieve kobalt-60-bron. Door loden blokken en wiggen in de kop van het toestel te plaatsen, werd de stralingsbundel voor iedere patiënt gemoduleerd. Om de vijf jaar moest de bron vervangen worden
Voor iedere patiënt in de jaren 80 werden loden blokken gemaakt om de gezonde weefsels af te schermen. De blokken werden bevestigd op een plexiplaat en voor elke bestraling manueel in de kop van het kobalttoestel geschoven. Zulke blokken wogen maar liefst 20 kilogram of meer. Het maken van die blokken was zeer arbeidsintensief.
In 1989 werd het kobalttoestel vervangen door een lineaire versneller van Elekta. Met dit toestel wordt straling opgewekt die bestaat uit elektronen en fotonen. Elektronische panelen bieden beeldvorming van hoge kwaliteit (Cone Beam CT). Het moduleren van de stralingsbundel gebeurt door elektrisch aangedreven loden lamellen (MLC: Multi Leaf Collimator) in de kop van het toestel. Innovatieve technieken zoals IGRT (Image-Guided Radiotherapy), IMRT (Intensity Modulated Radiotherapy) en VMAT (Volumetric Modulated Arc therapy) werden geïntroduceerd.
Wil je iets kwijt over dit artikel? Stuur me een bericht.